در نقد یک نقد

سپتامبر 24, 2009 در 2:23 ب.ظ. · دسته‌بندی شده در Uncategorized و برچسب‌خورده با: رادیو زمانه + سبز + احمدی نژاد + نظرسنجی

چند وقت پیش بعضی سایتها نتایج یک نظرسنجی موسوم به پیپا را منتشر گردند که بر مبنای این نظرسنجی دولت دهم بطور اخص و جمهوری اسلامی بطور اعم از اقبال عمومی نسبتا محکمی در داخل کشور برخوردارند . فارق از تحلیل این آمار و اعتبار سنجی این نتایج ، آن چیزی که برای من جالب بود عکس العمل برخی از مخالفین به این نتایج و رد احساسی با رنگ و لعاب علمی آن بود .
از جمله این نقدها ، نقدی هست که در رادیو زمانه توسط شخصی بنام مجید محمدی است که سعی کرده با ژستی علمی اصرار بر رد اعتبار این نظر سنجی داشته باشد . آن چیزی که بنظر من بیش از هر چیز در این متن به چشم میخورد شعار و جملات احساسی و ادعایی است که مطلقا با روح نقد علمی تنافر دارد . نویسنده این مطلب سعی کرده در دو بعد بیرونی و درونی این نتایج را به چالش بکشد اما انچه بیش از هرچیز به ذهن متبادر میشود این است که کاش حداقل آقای محمدی یکبار متن اصلی نتایج این نظر سنجی توسط موسسه WORLDOPPINION را با حوصله میخواند تا دچار چنین خطاهای فاحشی نشود . چند نمونه از این خروار را بررسی میکنم :

• ابراد اشکال در مورد پاسخ دهندگان : نویسنده مطلب رادیو زمانه مدعی است که در METHODOLOGY این نظر سنجی مشخص نگردیده است که تماس ها از داخل یا خارج از کشور بوده است حال اینکه در متن اصلی گزارش دقیقا تصریح شده (صفحه 1 خطوط 26-27) :
survey was executed by means of computer-assisted-telephone interviewing by a professional research agency outside Iran
احتمالا عجله آقای محمدی برای آماده کردن مقاله باعث شده ایشان حتی فرصت درست خواندن مطلب را هم نداشته باشد .
مطلب نویس رادیو زمانه در جای دیگری نیز اصولا اعتبار آمارگیری تلفنی را زیر سوال میبرد حال اینکه اگر درست گزارش این موسسه را میخواند متوجه میشد که این موسسه با درنظر گرفتن فاکتورهای احتمالی خطا ، از قبل تاثیر پذیری آنها را در اعتبار نتایج نهایی بررسی و رد کرده است . (صفحه اول – خطوط 30 تا 33 ):
In the past, when we have examined clearly documented studies of the Iranian public, such as those by Terror-Free-Tomorrow and WorldPublicOpinion.org, we have found that telephone methods and face-to-face methods
have produced very similar findings with comparable questions

• ایراد اشکال در مورد معتبر بودن جامعه آماری : مشخص نیست که چگونه رادیو زمانه مدعی شده است که تنها نیمی از خطوط تلفنی کشور خطوط ثابت است حال اینکه طبق آمار رسمی ، ضریب نفوذ تلفن ثابت در ایران 80 درصد است . پیپا به آمار رسمی اکتفا نکرده و به یکی از آمارگیری های خود در ماه های ژانویه و فوریه نیز اشاره نموده که بر طبق آن 84 درصد ایرانیان در منزل خود به یک تلفن ثابت دسترسی دارند (صفحه 2 – خطوط 5-8 )
ستون نویس رادیو زمانه همچنین با ژستی حق به جانب جامعه آماری 1003 نفری این نظر سنجی را کوچک میشمارد و جالب اینکه در اثبات نظر خود نمونه های عمدتا بیش از 1500 نفری تا 15000 نفری در وزارت ارشاد را ذکر میکند . فارق از اینکه این اشاره به هیچ نمونه ای مستند نیست ذکر این نکته کافیست که یک محاسبه کاملا ساده آماری توسط این مطلب نویس کافی بود تا جامعه آماری 1065 نفری را برای جمعیت 70 میلیونی ایران با ضریب اطمینان 95 درصد تعیین کند و از آبروریزی بیشتر مطلب نویس رادیو زمانه جلوگیری کند . ظاهرا کارشناس محترم رادیو زمانه اعقاد دارند هرچقدر جامعه آماری گنده تر!!! باشد نتایج نظر سنجی درست تر و معتبر تر است .
آقای محمدی جای دیگر از انبان اطلاعات خود این مسئله را بیرون میکشد که اصولا اعتبار علمی یک نظر سنجی با مخفی کردن اعضای تیم انجام دهنده آن مخدوش است . تعجب اینکه در حالیکه ایشان هنوز تفاوت تیم جمع آورنده اطلاعات و تیم تحلیلگر آنها را درک نمیکنند چگونه با چنین اعتماد به نفسی در مورد آمار اظهار نظر میکنند .

• ایرادهای ماهوی به نظر سنجی : رادیو زمانه مدعی است علاوه بر سیاست خارجی ده ها سوال در مورد سیاست خارجی وجود دارد و در بخش دیگری هم ادعا شده متن دقیق پرسشها از مصاحبه شونده منتشر نشده تا بتوان در مورد انها داوری کرد. اولین سوالی که برای من ایجاد شده این بود که اگر سوالها بقول آقای محمدی روشن نیست پس چگونه ایشان مدعی ده ها سوال است .
البته یک مرور کلی هم کافیست که مشخص کند طبق گزارش نتایج این نظر سنجی تنها 9 سوال با ذکر دقیق سوالها پرسیده شده که 3 مورد به سیاست خارجی و 6 مورد به سیاست داخلی مربوط است . کاش حداقل رادیو زمانه ای ها یک بار کامل این متن را میخواندند بعد تحلیل به اصطلاح علمی میکردند .

رادیو زمانه ادعاهای دیگری را هم مطرح کرده تا به خواننده خود زورکی بفماند که درست میگوید . مثلا در بخش دیگری آورده : اگر از روستاییِ چهارمحال و بختیاری در مورد آزادی‌های مدنی و بهبود آ‌‌ن‌ها سؤال شده باشد، معلوم نیست او تصور روشنی از این مفهوم داشته باشد. ظاهرا از دید آقایان هرکس بر خلاف نظر آنها فکر کند اصولا مشخص نیست چیزی حالیش باشد و اصولا هرکس مثل آنها فکر نمیکند دید روشنی ندارد و از همین رو پرسیدن نظر آنها در هر نظر سنجی نتایج آنرا مخدوش میکند .

جان کلام اینکه رادیو زمانه سعی کرده در ژستی علمی در مطلبی احساسی یک تحلیل آماری را زیر سوال برد . جدای از جملات شعارگونه که در این باصطلاح نقد موج میزند نویسنده هیچ جا نتوانسته بصورتی مستند و علمی متودولوژی و نتایج را زیر سوال برد و تنها با ادعاهایی که هیچ منبع و مستندی ندارد لعابی حق به جانب به متن خود زده است . آقای محمدی که مطلقا در ارائه مثال نقض برای نتایج این نظر سنجی ناکام مانده تنها توانسته سوالاتی را در مورد این نتایج مطرح کند که اگرچه به عمده آنها در خود نتایج نهایی از قبل پاسخ داده شده است . بهتر بود رادیو زمانه ای ها به همان پروپاگاندای خود بپردازند و از پا کردن در کفش تقد علمی صرف نظر کنند تا حداقل خود را مضحکه نکنند .

(4) دیدگاه